30 lat na rynku
28 lipca 2020
Urlopy
28 lipca 2020

Urlopy

Prawo pracy reguluje nie tylko warunki, w kt├│rych zarabiamy na ┼╝ycie. Ma te┼╝ zbawienny wp┼éyw na nasz czas wolny. Zapisy w nim zawarte pozwalaj─ů pracownikom odwiedzi─ç polskie morze, poopala─ç si─Ö w egzotycznych krajach, czy te┼╝ wspi─ů─ç na tatrza┼äskie szczyty. W skr├│cie ÔÇô gwarantuj─ů pracownikowi urlop.

Urlop pracownika ÔÇô rodzaje

Jedno s┼éowo urlop to jednak zbyt ma┼éo, by wyczerpa─ç ten temat. W zale┼╝no┼Ťci od przyczyny i celu urlopy mo┼╝emy go podzieli─ç na kilka rodzaj├│w. Rodzaj urlopu wp┼éywa na jego naliczanie i wymiar dniowy.

Macierzyński i rodzicielski

Poj─Öcia urlopu macierzy┼äskiego i rodzicielskiego bywaj─ů ze sob─ů zestawiane i traktowane jako jedno. W rzeczywisto┼Ťci s─ů to dwa r├│┼╝ne rodzaje urlopu. Istnieje kilka istotnych r├│┼╝nic mi─Ödzy urlopem macierzy┼äskim a rodzicielskim.

Pierwsz─ů istotn─ů r├│┼╝nic─ů jest d┼éugo┼Ť─ç trwania urlopu. Macierzy┼äski mo┼╝e trwa─ç od 20 tygodni w przypadku jednego dziecka przy jednym porodzie, a┼╝ do 37 tygodni, gdy matka urodzi pi─ůtk─Ö lub wi─Öcej dzieci podczas jednego porodu. Z urlopu macierzy┼äskiego mo┼╝na zrezygnowa─ç na w┼éasne ┼╝─ůdanie, lecz dopiero po up┼éyni─Öciu 14 tygodni. Aby zrezygnowa─ç z urlopu macierzy┼äskiego, wystarczy z┼éo┼╝y─ç na pi┼Ťmie wniosek do pracodawcy.

Urlop macierzy┼äski przed porodem? Jest to mo┼╝liwe. Pracownica ma prawo do 6 tygodni p┼éatnego urlopu macierzy┼äskiego przed porodem. Wi─ů┼╝e si─Ö to jednak z proporcjonalnym skr├│ceniem tego samego urlopu ju┼╝ po urodzeniu dziecka.

Przysz┼ée matki zadaj─ů sobie pytanie: ÔÇ×ile maksymalnie mog─Ö by─ç na urlopie macierzy┼äskim?ÔÇŁ. Czasem b┼é─Ödni uto┼╝samiane jest to z ca┼éym rokiem urlopu. Rzeczywi┼Ťcie, pracownica mo┼╝e przez rok nie pracowa─ç, b─Öd─ůc na urlopie. Jest to jednak efekt po┼é─ůczenia urlopu macierzy┼äskiego podstawowego, macierzy┼äskiego dodatkowego oraz rodzicielskiego.

W zwi─ůzku z urlopem macierzy┼äskim pojawia si─Ö tak┼╝e pytanie o urlop tacierzy┼äski. Taki urlop istnieje i przys┼éuguje ubezpieczonym pracownikom z tytu┼éu narodzin dziecka b─ůd┼║ przyj─Öcia dziecka pod swoj─ů opiek─Ö w roli rodziny zast─Öpczej. Urlop tacierzy┼äski nie ma okre┼Ťlonego wymiaru i jest uzale┼╝niony od wykorzystania urlopu macierzy┼äskiego przez matk─Ö. Ojciec musi go wykorzysta─ç od razu po rezygnacji matki z pozosta┼éej cz─Ö┼Ťci urlopu macierzy┼äskiego. Urlopu tacierzy┼äskiego nie nale┼╝y myli─ç z urlopem ojcowskim.

Natomiast urlop rodzicielski mo┼╝e trwa─ç do 26 tygodni, ale nie d┼éu┼╝ej. Jest to r├│wnowarto┼Ť─ç urlopu macierzy┼äskiego z dodatkowymi tygodniami. Uprawnieni do wykorzystania urlopu rodzicielskiego s─ů pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o prac─Ö. Tak─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç maj─ů r├│wnie┼╝ ci op┼éacaj─ůcy ubezpieczenie chorobowe. R├│wnie┼╝ z urlopu rodzicielskiego pracownica ma opcj─Ö zrezygnowa─ç. Wymaga to z┼éo┼╝enia wniosku o rezygnacji w ci─ůgu 14 dni od porodu.

Je┼Ťli chcesz rozbi─ç sw├│j urlop rodzicielski na kilka kr├│tszych okres├│w ÔÇô nic nie stoi na przeszkodzie. Musisz jednak pami─Öta─ç, ┼╝e nie mo┼╝e by─ç to wi─Öcej ni┼╝ 3 cz─Ö┼Ťci, a ka┼╝da z nich musi trwa─ç co najmniej 8 tygodni.

Przebywaj─ůc na urlopie rodzicielskim, mo┼╝esz pracowa─ç. Warunkiem jest zatrudnienie maksymalnie na ┬Ż etatu. Kobiety czasami chc─ů podj─ů─ç prac─Ö podczas urlopu rodzicielskiego, poniewa┼╝ zasi┼éek wyp┼éacany podczas jego trwania wynosi 60% podstawy wymiaru. Inaczej jest w przypadku urlopu macierzy┼äskiego ÔÇô w├│wczas wyp┼éacany zasi┼éek to 100% podstawy wymiaru.

Urlop na ┼╝─ůdanie

Czym jest urlop na ┼╝─ůdanie? Jest to prawo pracownika do 4 dni urlopu wypoczynkowego w ka┼╝dym roku kalendarzowym. Co istotne, mo┼╝na go zg┼éosi─ç w dniu rozpocz─Öcia tego urlopu, wi─Öc ┼Ťwietnie sprawdza si─Ö w nag┼éych i kryzysowych sytuacjach. Przy zg┼éaszaniu wniosku o urlop na ┼╝─ůdanie musisz pami─Öta─ç, ┼╝e jest on cz─Ö┼Ťci─ů podstawowego wymiaru urlopu wypoczynkowego. Wykorzystuj─ůc go, redukujesz sw├│j urlop wypoczynkowego o dni wzi─Öte w┼éa┼Ťnie na ┼╝─ůdanie.

Czy pracodawca ma mo┼╝liwo┼Ť─ç odm├│wi─ç urlopu na ┼╝─ůdanie? Nie, gdy┼╝ jest on rodzajem urlopu wypoczynkowego, do kt├│rego pracownik na mocy Kodeksu Pracy ma niezbywalne prawo. Z drugiej strony, w 2009 roku S─ůd Najwy┼╝szy w jednej ze spraw orzek┼é, ┼╝e je┼Ťli obecno┼Ť─ç pracownika jest konieczna i niezb─Ödna dla interesu pracodawcy, jest on w stanie odm├│wi─ç pracownikowi urlopu na ┼╝─ůdanie.

Urlop okoliczno┼Ťciowy

Jest to szczeg├│lny rodzaj urlopu, przys┼éuguj─ůcy tylko w wyj─ůtkowych sytuacjach ┼╝yciowych. Pracownik mo┼╝e uda─ç si─Ö na urlop okoliczno┼Ťciowy po przed┼éo┼╝eniu odpowiedniego wniosku. Pracodawca nie mo┼╝e sam narzuci─ç b─ůd┼║ wyj┼Ť─ç z inicjatyw─ů urlopu okoliczno┼Ťciowego.

Jak wskazuje sama nazwa, urlop jest przewidziany do wykorzystania w wyj─ůtkowych dla pracownika okoliczno┼Ťciach ÔÇô niekoniecznie niespodziewanych. Czy urlop okoliczno┼Ťciowy przys┼éuguje tylko w dniu danego wydarzenia?

By┼éoby to niepraktyczne, dlatego urlop okoliczno┼Ťciowy mo┼╝esz wykorzysta─ç np. podczas planowania jakiego┼Ť wydarzenia. Przyk┼éadem s─ů przygotowania do ┼Ťlubu czy narodzin dziecka. Na specjalny wniosek mo┼╝esz r├│wnie┼╝ rozdzieli─ç sobie dni urlopu okoliczno┼Ťciowego.

Ile dni przys┼éuguje na mocy tego urlopu? W przypadku ┼Ťlubu pracownika, narodzin jego dziecka b─ůd┼║ zgonu kogo┼Ť z najbli┼╝szej rodziny ÔÇô ma┼é┼╝onka, dziecka, ojca lub matki ÔÇô mo┼╝emy liczy─ç na 2 dni urlopu. W przypadku ┼Ťlubu dziecka pracownika lub ┼Ťmierci siostry, brata i dalszej rodziny, przys┼éuguje 1 dzie┼ä urlopu okoliczno┼Ťciowego. Je┼Ťli pracownik wykorzysta┼é urlop okoliczno┼Ťciowy, jest on normalnie p┼éatny.

Urlop wychowawczy

Jedn─ů z odmian urlopu rodzicielskiego jest tak zwany urlop wychowawczy. Jest to niep┼éatny urlop, pozwalaj─ůcy pracownikowi na zawieszenie pracy w celu opieki nad dzieckiem.

Komu przys┼éuguje urlop wychowawczy? Osobom stale zatrudnionym, kt├│re maj─ů co najmniej 6 miesi─Öcy sta┼╝u pracy. O urlop wychowawczy mog─ů si─Ö ubiega─ç rodzice z dzie─çmi przed 6 urodzinami. W przypadku dzieci niepe┼énosprawnych wiek ten wzrasta do 18. roku ┼╝ycia.

Maksymalny wymiar urlopu wychowawczego dla jednego rodzica to 35 miesi─Öcy dotyczy to jednak dzieci przed uko┼äczonym 6. rokiem ┼╝ycia. 1 miesi─ůc przys┼éuguje drugiemu rodzicowi. Wyj─ůtkiem jest ┼Ťmier─ç drugiego rodzica b─ůd┼║ brak prawa do opieki nad dzieckiem ÔÇô wtedy rodzic mo┼╝e wykorzysta─ç 36 miesi─Öcy urlopu wychowawczego. Mo┼╝e r├│wnie┼╝ podzieli─ç go na 5 cz─Ö┼Ťci, kt├│re nie nast─Öpuj─ů od razu jedna po drugiej.

Kiedy trzeba z┼éo┼╝y─ç wniosek o urlop wychowawczy? Najp├│┼║niej 21 dni przed planowanym rozpocz─Öciem urlopu. Sam urlop przys┼éuguje tylko i wy┼é─ůcznie na pisemny wniosek samego pracownika. Co istotne, pracodawca musi udzieli─ç urlopu na okres wskazany we wniosku.

Czy urlop wychowawczy jest p┼éatny? Niestety dla pracownik├│w ÔÇô nie. W tym czasie nie przys┼éuguje pracownikowi wynagrodzenie. Mimo faktu bycia zatrudnionym pracownik nie ┼Ťwiadczy swoich us┼éug i nie dostaje wynagrodzenia. Mo┼╝e jednak wyst─ůpi─ç o zasi┼éek wychowawczy, kt├│rego maksymalna wysoko┼Ť─ç wynosi 400 z┼é miesi─Öcznie.

Urlop wypoczynkowy

Jest to najwa┼╝niejszy dla wi─Ökszo┼Ťci pracownik├│w rodzaj urlopu. Kodeks Pracy sprawia, ┼╝e ka┼╝demu pracownikowi przys┼éuguje coroczny, nieprzerwany i p┼éatny urlop. Wed┼éug polskiego prawa pracownik nie mo┼╝e zrzec si─Ö urlopu wypoczynkowego. Nie ma r├│wnie┼╝ opcji przekazania przys┼éuguj─ůcych mu dni urlopu innej osobie. Z uwagi na brak mo┼╝liwo┼Ťci rezygnacji z urlopu, nie mo┼╝na go r├│wnie┼╝ wymieni─ç na ekwiwalent pieni─Ö┼╝ny ÔÇô urlop nale┼╝y wykorzysta─ç w naturze.

Jak nalicza si─Ö urlop wypoczynkowy? Gdy pracownik po raz pierwszy zostaje zatrudniony, uzyskuje prawo do urlopu wraz z ka┼╝dym zako┼äczonym miesi─ůcem pracy. Po ka┼╝dym miesi─ůcu dostaje 1/12 urlopu, kt├│ry przys┼éugiwa┼éby mu po przepracowaniu ca┼éego roku kalendarzowego. Ile przys┼éuguje Ci dni urlopu? Je┼Ťli pracujesz kr├│cej ni┼╝ 10 lat ÔÇô 20 dni rocznie. W przypadku, gdy jeste┼Ť zatrudniony d┼éu┼╝ej ni┼╝ 10 lat, mo┼╝esz uzyska─ç 26 dni urlopu rocznie.

Czy to oznacza, ┼╝e musz─Ö pracowa─ç przez 10 lat, by otrzyma─ç 26 dni urlopu? Nie do ko┼äca. Istniej─ů czynniki, kt├│re wp┼éywaj─ů na wymiar urlopu wypoczynkowego, poprzez ÔÇ×dodanieÔÇŁ liczby lat pracy do naszego konta. Wi─ů┼╝e si─Ö to zasadniczo z edukacj─ů. Ko┼äcz─ůc ┼Ťredni─ů szko┼é─Ö zawodow─ů, wliczymy sobie 5 lat pracy. W przypadku szko┼éy ┼Ťredniej og├│lnokszta┼éc─ůcej b─Öd─ů to 4 lata. Uko┼äczenie szko┼éy policealnej daje nam 6 lat pracy, a szko┼éy wy┼╝szej ÔÇô 8 lat. Wa┼╝ne ÔÇô lata te nie ulegaj─ů zsumowaniu np. gdy pracownik ko┼äczy┼é szko┼é─Ö ┼Ťredni─ů i wy┼╝sz─ů.

Urlop na pe┼éen etat, a urlop na ┬Ż etatu

Przedmiotem dyskusji i tematem do przemy┼Ťle┼ä jest d┼éugo┼Ť─ç urlopu w odniesieniu do wymiaru zatrudnienia. Ile przys┼éuguje mi urlopu, gdy pracuj─Ö na pe┼éen etat? Jak d┼éugim urlopem b─Öd─Ö si─Ö cieszy┼é, pracuj─ůc na p├│┼é etatu albo mniej?

Zasada jest prosta. Tak samo, jak zmniejsza si─Ö wymiar etatu, proporcjonalnie zmniejsza si─Ö d┼éugo┼Ť─ç urlopu. Praca na pe┼éen etat to 40 godzin tygodniowo, czyli 8 dziennie. Praca na p├│┼é etatu to ┼Ťrednio 20 godzin tygodniowo i 4 godziny dziennie. Praca na ┬╝ etatu wi─ů┼╝e si─Ö z konieczno┼Ťci─ů przepracowania 10 godzin w tygodniu i 2 dziennie.

Id─ůc tym tropem pracuj─ůc na pe┼éen etat masz do dyspozycji 26 lub 20 dni urlopu w roku (o zale┼╝no┼Ťciach powiedzieli┼Ťmy ju┼╝ powy┼╝ej). Jak obliczy─ç sw├│j wymiar urlopu? Pracuj─ůc na ┬ż etatu, pomn├│┼╝ 26 dni x ┬ż. Wynik to 19,5 dnia, natomiast co do zasady, zaokr─ůglamy je do g├│ry ÔÇô przys┼éuguje Ci 20 dni urlopu. Odpowiednio, praca na p├│┼é etatu zapewnia nam 13 dni urlopu. B─Öd─ůc zatrudnionym na ┬╝ etatu, przys┼éuguje nam 7 dni urlopu rocznie.

Wypr├│buj program do ewidencji urlop├│w dla firm

Zar├│wno w du┼╝ej, jak i ma┼éej firmie sprawy kadrowe wymagaj─ů du┼╝ej skrupulatno┼Ťci od os├│b, kt├│re si─Ö nimi zajmuj─ů. Ewidencja w formie papierowej znacz─ůco wyd┼éu┼╝a czas pracy z dokumentami, a tak┼╝e stwarza ryzyko ich zagubienia. Po latach cz─Östo trudno znale┼║─ç odpowiednie informacje i zweryfikowa─ç liczb─Ö i typ wykorzystanych przez pracownika dni urlopowych.

Zgromadzenie tych wszystkich danych w jednym miejscu umo┼╝liwia program ERP dla firm. Zintegrowany system ┼é─ůczy r├│┼╝ne dzia┼éy przedsi─Öbiorstwa, przez co przep┼éyw dokumentacji jest zdecydowanie bardziej sprawny. Wystarczy umie┼Ťci─ç wszystkie niezb─Ödne dane w aplikacji, by zosta┼éy przekazane do ksi─Ögowo┼Ťci, kt├│ra zrealizuje wyp┼éaty dla pracownik├│w.

Korzystaj─ůc z programu do ewidencji urlop├│w dla firm, minimalizujesz ryzyko pomy┼éek. Jego konstrukcja jest zgodna z obowi─ůzuj─ůcymi zasadami przyznawania i rozliczania urlop├│w, przez co stosownymi alertami poinformuje o wyst─Öpuj─ůcych niezgodno┼Ťciach i nie zostan─ů one zaakceptowane.

W systemie ka┼╝dy pracownik ma swoj─ů w┼éasn─ů kartotek─Ö, kt├│ra zawiera wszystkie informacje na temat historii jego dni wolnych od pracy. Dzi─Öki temu ┼éatwo sprawdzisz przys┼éuguj─ůcy mu wymiar wypoczynku, a tak┼╝e liczb─Ö dni wykorzystanego i pozosta┼éego urlopu.

Mo┼╝liwo┼Ť─ç dowolnego poszerzania bazy danych sprawia, ┼╝e w programie ERP dla firm nie spotkasz ogranicze┼ä, kt├│re blokowa┼éyby dalsz─ů prac─Ö z tym systemem. Inteligentna konstrukcja umo┼╝liwiaj─ůca jego rozbudowywanie oraz ┼é─ůczenie z innymi dzia┼éami zapobiega sytuacji, w kt├│rej niezb─Ödna by┼éaby ca┼ékowita zmiana systemu. To szczeg├│lnie wa┼╝na informacja dla ma┼éych firm, kt├│rych dynamiczny rozw├│j b─Ödzie warunkowa┼é wdra┼╝anie nowych rozwi─ůza┼ä.

Skorzystaj z mo┼╝liwo┼Ťci poznania systemu w wersji demo, kt├│r─ů udost─Öpniamy nieodp┼éatnie. Je┼Ťli chcesz otrzyma─ç wi─Öcej informacji o programie i jego funkcjach, wype┼énij formularz i um├│w prezentacj─Ö. Z ch─Öci─ů odpowiemy tak┼╝e na wszystkie pytania, kt├│re mog─ů pojawi─ç si─Ö w trakcie testowania oprogramowania.

iza zi─Ötek
Izabela Zi─Ötek

Starszy specjalista ds. Sprzedaży i Wdrożeń

Z firm─ů Humansoft, z kt├│r─ů zwi─ůzana jest od 2012 roku. Specjalizuje si─Ö we wdro┼╝eniach modu┼é├│w finansowo-ksi─Ögowych, kadrowo-p┼éacowych, handlowo-magazynowych oraz produkcyjnych. Uko┼äczy┼éa kursy asystenta ksi─Ögowego oraz obs┼éugi kadrowo-p┼éacowej organizowane przez Stowarzyszenie Ksi─Ögowych w Radomiu. Prowadzi szkolenia oraz warsztaty dla klient├│w i sieci handlowej Humansoft zwi─ůzane z tematyk─ů kadrowo-p┼éacow─ů i finansowo-ksi─Ögow─ů.

Zobacz wszystkie wpisy autora
Przeczytaj tak┼╝e
27 lipca 2021
E-deklaracje ÔÇô Ministerstwo Finans├│w ÔÇô programy i aplikacje
Zobacz wi─Öcej
24 czerwca 2020
Nadgodziny w pracy
Zobacz wi─Öcej
06 grudnia 2020
Pracownicze Plany Kapita┼éowe (PPK) ÔÇô Najwa┼╝niejsze informacje!
Zobacz wi─Öcej