Harmonogram produkcji – czym jest i jak wspiera go system ERP?

Maksymalizacja wykorzystania zasobów i optymalizacja procesów produkcyjnych ma kluczowe znaczenie dla każdej firmy, która zajmuje się przetwarzaniem surowców lub półproduktów.

Wyjaśniamy, dlaczego tworzenie harmonogramów produkcji jest ważne i jak zwiększyć zdolności produkcyjne dzięki wykorzystaniu oprogramowania ERP.

Czego dowiesz się z tego artykułu?

Opracowanie harmonogramu produkcji ma kluczowe znaczenie dla efektywności wykorzystania zasobów. Przeczytaj:

• Czym jest harmonogramowanie produkcji?
• Dlaczego harmonogramowanie różni się od planowania?
• Jakie są rodzaje i metody harmonogramowania produkcji?
• Jak wygląda przykładowy harmonogram produkcji?
• Których błędów należy się wystrzegać w firmie produkcyjnej?

Harmonogram produkcji – definicja

Harmonogram produkcji (Production Schedule) pozwala na zaplanowanie i organizację zadań produkcyjnych w taki sposób, aby:

1. zapewnić optymalizację wykorzystania zasobów,
2. zwiększyć efektywność produkcji i zminimalizować przestoje,
3. zapewnić terminowość dostaw.

W przedsiębiorstwach produkcyjnych na harmonogramowanie produkcji składa się wiele elementów. Liczy się dobór zasobów potrzebnych do wykonania zadania i ich alokacja w czasie, ale także optymalizacja pracy maszyn i monitorowanie realizacji zleceń produkcyjnych tak, aby móc sprawnie reagować na nieprzewidziane zdarzenia, jak awaria taśmy produkcyjnej lub choroba pracownika. Manualne monitorowanie tych danych i poszukiwanie korelacji między nimi jest skrajnie nieefektywne. Wszystkie zadania związane z planowaniem i harmonogramowaniem produkcji możesz wykonać w dobrym systemie ERP.

Harmonogramowanie a planowanie produkcji – różnica

Zarówno planowanie, jak i harmonogramowanie produkcji to procesy związane z wykorzystaniem zasobów produkcyjnych firmy. Niekiedy nawet bywają używane zamiennie, mimo że dotyczą odrębnych obszarów.

Planowanie produkcji ma wymiar bardziej ogólny. Uwzględnia przewidywany popyt, ilość potrzebnych zasobów i zarządzanie zapasami. W zależności od zakresu czasowego tworzone są ogólne i szczegółowe plany produkcji.

Efektywne harmonogramowanie jest przeprowadzane po etapie planowania i wymaga uwzględnienia specyfiki przedsiębiorstwa. To działania, w toku których ustalane są:

• kolejność poszczególnych prac tak, aby możliwe było sprostanie terminom produkcji wynikającym z podpisanych z kontrahentami umów,
• ulokowanie konkretnych zadań w czasie (zwykle w postaci wykresu Gantta), dzięki czemu możliwe staje się priorytetowe harmonogramowanie zadań krytycznych,
• monitorowanie dostępności zasobów, pracowników, wydajności maszyn w określonych „oknach czasowych”,
• monitorowanie postępów produkcji w czasie.

Dzięki odpowiedniemu planowaniu i harmonogramowaniu możesz zwiększyć efektywność operacyjną w sposób kontrolowany. Wiesz, jakie są potrzeby materiałowe w danym okresie, ile obłożenia wytrzymają linie produkcyjne.

Główny harmonogram produkcji

Kamieniem milowym, od którego zależy skuteczne harmonogramowanie, jest główny harmonogram produkcji (Master Production Schedule). Służy on do określenia, co, w jakim terminie i w jakiej ilości ma zostać wyprodukowane. Jednocześnie stanowi bazę dla harmonogramowania szczegółowego, które uwzględnia już konkretne zlecenia.

Główny harmonogram produkcji pozwala na zachowanie równowagi między dostępnymi zasobami, zdolnościami produkcyjnymi i szacowanym popytem. Dzięki niemu możesz z dużą dokładnością przewidzieć, ile towaru zamówić, aby nie zalegał na półkach magazynowych, ale jednocześnie nie zabrakło go w kluczowym momencie.

Pamiętaj, że MPS musi uwzględniać bieżące zmiany w bieżących możliwościach przedsiębiorstwa. Jeżeli przejściowo wyłączona została jedna linia produkcyjna albo wymieniana jest suwnica niezbędna do obsługi 10% wszystkich zamówień, trzeba to uwzględnić w MPS i tworzonych na jego podstawie planach szczegółowych.

Na wykresach systemu ERP te wszystkie dane widać jak na dłoni. Jednocześnie, komunikacja między działem produkcji, magazynem i logistyką pozwala spojrzeć na proces produkcji holistycznie.

Rodzaje harmonogramów produkcji

W zależności od tego, co i w jaki sposób wytwarza zakład produkcyjny, konieczne może okazać się zastosowanie innego rodzaju harmonogramowania. Dobry program ERP dla produkcji powinien obsługiwać je wszystkie, dzięki czemu można dopasować go do potrzeb każdego przedsiębiorstwa.

Harmonogramowanie równoległe vs harmonogramowanie szeregowe

Określa kolejność prac, które są realizowane równocześnie na dwóch lub większej liczbie maszyn albo linii produkcyjnych. Alokacja zasobów musi uwzględniać wielość operacji gospodarczych.

W modelu szeregowym poprzedni etap produkcji musi zakończyć się, zanim zostanie rozpoczęty kolejny etap. Ta sekwencja operacji dobrze sprawdza się w produkcji jednostkowej pod konkretne zamówienie.

Największą elastyczność oferuje harmonogramowanie hybrydowe, w którym część prac wykonuje się równolegle, inne zaś szeregowo.

Harmonogramowanie dynamiczne vs harmonogramowanie statyczne

W ujęciu dynamicznym harmonogramowanie na bieżąco odpowiada na zmiany w zamówieniach klientów, dostępność materiałów lub korzystanie z awaryjnych maszyn. W tym przypadku wymagana jest duża elastyczność, a szczegółowe harmonogramy są stale aktualizowane.

Harmonogramowanie statyczne zakłada stałość i przewidywalność procesu produkcyjnego. Dobrze sprawdza się w przypadku produkcji seryjnej i cyklicznej, a także tam, gdzie przygotowanie maszyn do pracy lub ich wygaszenie zajmuje dużo czasu (np. odlewnie, huty).

Harmonogramowanie wsteczne

W przypadku harmonogramowania wstecznego najpierw ustalana jest z klientem data dostawy gotowego wyrobu. Następnie na tej podstawie terminy realizacji poszczególnych prac oblicza się wstecz, aby określić optymalny czas rozpoczęcia robót. To dobry model w przypadku realizacji inwestycji o znaczeniu strategicznym, kiedy znany jest czas oddania inwestycji.

Harmonogramowanie wzorcowe

Firmy, które regularnie wykonują podobne prace, mogą korzystać z harmonogramów wzorcowych. Służą one jako punkty odniesienia do tworzenia kolejnych wytycznych dla podobnych prac. W modelu wzorcowym oszczędzasz dużo czasu, ponieważ nie musisz za każdym razem projektować określonej kolejności prac.

Harmonogramowanie zadań krytycznych

W tym modelu harmonogramowane są procesy o znaczeniu kluczowym dla całej produkcji. Dzięki temu firma posługuje się stałymi wytycznymi dotyczącymi najważniejszych operacji, ale w pozostałym zakresie możliwe jest szybsze reagowanie na zmiany.

Metody harmonogramów produkcji

Przydział zadań może następować w różny sposób niezależnie od przyjętej metodologii harmonogramowania. W najprostszym ujęciu prace są po prostu przydzielane do konkretnych osób lub maszyn.

Możliwe jest też ujęcie ciągłe, kiedy materiały lub wyroby przemieszczają się płynnie między poszczególnymi etapami i mogą wracać do tych wcześniejszych.

W przypadku produkcji jednostkowej stosuje się tzw. przepływ przerywany, w którym wyroby przechodzą na poszczególne stanowiska produkcji w różnym czasie. Aby jednak uniknąć chaosu, trzeba bardzo dokładnie śledzić (najlepiej w czasie rzeczywistym) poszczególne procesy.

Jeśli wiesz, że możesz liczyć na niezawodnych dostawców, wybierz metodologię Just-In-Time lub inną podobną. W tym systemie poszczególne zasoby i procesy są udostępniane dopiero wtedy, kiedy są potrzebne.

Przykłady harmonogramu produkcji

Przykładowy harmonogram produkcji MPS może zakładać, że co tydzień firma wytwarza 1400 sztuk wyrobu A i 700 sztuk wyrobu B. Szczegółowe harmonogramowanie wymaga jednak przejście na poziom niżej i przyjrzenie się każdej produkcji z osobna w ujęciu dziennym. Może to wyglądać następująco:

Dzień 1 – część A – maszyna nr 1 – 200 sztuk – start godzina 6:00 – koniec godzina 14:00 – status – w toku

Dzień 1 – część B – maszyna nr 2 – 100 sztuk – start godzina 6:00 – koniec godzina 14:00 – status – oczekuje.

Oczywiście im bardziej złożony jest system produkcji, tym danych i informacji o statusach będzie więcej. Jeśli jednak ulokujesz je na wykresie Gantta, nie sposób się pogubić.

Najczęstsze błędy w harmonogramowaniu produkcji

Harmonogramowanie produkcji może wydawać się proste, ale to tylko pozory. Jakie błędy najczęściej popełniają przedsiębiorcy?

1. Bazowanie na arkuszach kalkulacyjnych Excela – skoroszyty Excela zupełnie nie radzą sobie z kontrolą produkcji w czasie rzeczywistym. Są świetne do analizy danych, ale nie nadają się do oszacowania optymalnego wykorzystania produkcji, nie wskażą, że jedno gniazdo robocze jest przeciążone, a w magazynie właśnie skończył się surowiec niezbędny do produkcji. System ERP pozwala na ciągłe śledzenie procesów.
2. Ignorowanie wąskich gardeł – kolejnym problemem firm produkcyjnych jest zaniedbywanie procesów, których wydajność ma kluczowe znaczenie dla produkcji. To może być jedna maszyna danego typu, pojedynczy dostawca krytycznych komponentów lub wyjątkowo czasochłonny etap, który za każdym razem przebiega nieco inaczej. Dzięki ERP możesz zaplanować produkcję tak, aby wyeliminować przestoje.
3. Brak spójności decyzji w sytuacjach problemowych – w produkcji często zdarzają się sytuacje trudne do przewidzenia (konieczność skrócenia terminu produkcji lub jej przesunięcie na inny dzień, awaria maszyny, wypadek pracownika). Jeśli firma nie potrafi się dostosować elastycznie do nowej rzeczywistości, będzie traciła kolejnych klientów. Komunikacja różnych obszarów firmy z oprogramowaniem do zarządzania zasobami przedsiębiorstwa eliminuje problemy z brakiem informacji.
4. Brak narzędzia do raportowania – monitorowanie stanów magazynowych, efektywności produkcji i zamówień ma kluczowe znaczenie dla efektywności operacji gospodarczej. Jeśli produkcja odbywa się w sposób oderwany od precyzyjnych danych, nie sposób uniknąć opóźnień, przesunięć terminów i błędnych decyzji biznesowych. Konfigurowalne wykresy w ERP pozwalają zobaczyć dane, które są Ci potrzebne.

ERP w procesie harmonogramowania produkcji

Wdrożenie ERP w firmie produkcyjnej pozwala znacząco usprawnić cały system produkcji. Dzięki oprogramowaniu HermesSQL zyskujesz dostęp do takich funkcji jak:

• tworzenie planów produkcji na podstawie różnego rodzaju danych,
• obsługa kalkulacji wariantowych i tworzenie kalkulacji własnych,
• harmonogramowanie produkcji z wykresem Gantta,
• pełna integracja z logistyką,
• kontrola jakości jako proces w toku produkcji,
• szczegółowa analiza danych produkcyjnych.

Wybierając system HermesSQL, możesz kontrolować każdy rodzaj produkcji, niezależnie od jej skali. Redukuj nadmiar zapasów i postaw na szczegółowe planowanie poszczególnych etapów.

FAQ

Co to jest harmonogram produkcji?

Harmonogram produkcji to szczegółowy plan określający kolejność prac wytwórczych. Uwzględnia maksymalne wykorzystanie dostępnych zasobów ludzkich, materiałowych i sprzętowych.

Czy przygotuję harmonogram produkcyjny w Excelu?

Harmonogramowanie z wykorzystaniem Excela jest niepraktyczne i podatne na błędy. Nie sprawdzi się w przypadku złożonej produkcji, która wymaga zaangażowania dużej ilości zasobów.

W jaki program powinna zainwestować firma produkcyjna do harmonogramów?

Warto postawić na oprogramowanie dla firm produkcyjnych, które wspiera różne modele harmonogramowania. Takim software’em jest na przykład system ERP HermesSQL od firmy Humansoft.